Hayata dair

Tarihten de Eskidir Zeytin Ağacı

Zeytin, Zeytin Ağacı ve Zeytinyağ

“Zeytinyağı doğallıktır, sağlıktır, lezzettir. Binlerce yıllık bir kültürdür. Hayattır. Sıkılan ilk tanedir, süzülen ilk damladır, bandırılan ilk ekmektir. Alınteridir. Sevinçtir. Mutluluktur. Zeytinyağı yaşama biçimidir. Sadakattir. Tutkudur. Berekettir. Ciddiyettir. Zeytinyağı bizim için bir gelenektir… ” Şeklinde gelen bir mail sayesinde rastladım bu yazıya ve  içine bir şeyler katarak paylaşmak istedim.

Tarihi verilere göre zeytinin bir kültür bitkisine dönüşmesi MÖ. 4000 yıllarına rastlamakta. Her ne kadar kesin bir bilgi olmasa da ilk zeytincilik faaliyetleri Anadolu’da gerçekleştiği düşünülüyor. Fakat zeytin tanesinden yağ elde edilmesi MÖ. 1500 yıllara denk geliyor.

Birçok tarihi kaynakta zeytin hakkında bilgi bulmak mümkün. Hatta Eski Ahit’in bazı bölümlerinde zeytin ağaçlıklarından bahsedilmekte, zeytin yağının sağlık açısından çok gerekli olduğu kabul edilmektedir. Kuran-ı Kerim’in ‘El Müminin’ suresinin 20’nci ayeti ile ‘Nur’ suresinin 35’inci ayetinde zeytinden bahsedilmektedir. Beyaz bir güvercinin Nuh Peygamber’in gemisine tufan sonrası canlılık belirtisi olarak, ağzında zeytin dalı ile dönmesi nedeniyle zeytin tarih boyu barışın sembolü olarak kabul edilmiştir. ‘İsa’ ve ‘Mesih’ kelimeleri, ‘yağlanmış olan’ demektir. Ülkemizin güney sahilinde, geçmişi erken Hıristiyanlığa dayanan bir dini törene göre; ölen azizler, içi güzel kokulu yağlarla dolu taş lahitlere gömülürdü. Bu yağların tedavi edici olduğu düşünülürdü ve bu nedenle, süslü lahitlerde aralıklar bırakılırdı. Bu aralıklardan yağlar akıtılır, gerektikçe de yeniden doldurulurdu. Antalya Demre’de Aziz Nikolas (Noel Baba) da böyle bir lahite gömülmüştür.

Neyse zeytinyağ hakkında bu kadar tarihsel bilgi verdikten sonra asıl konumuza geri dönelim.:)

Zeytinyağlı Soslar

Zeytinyağı ile sarımsak Akdeniz mutfağının ayrılmaz bir parçası ve simgesidir. Hatta Akdeniz mutfağı bunlarla bütünleşmiş denebilir. Zeytinyağı balık yemeklerinde, özellikle fırın ve ızgaralarda sos olarak kullanılmaktadır. Bu kullanımda sarımsak da çoğu zaman zeytinyağına eşlik etmiştir. Bunlardan bazı örnekleri aşağıda bulabilirsiniz. Tamamını ızgara, fırın ve hatta tava yemeklerinde kullanabilirsiniz.

Sicilya usulü zeytinyağlı sos (Sal Moriglio):

Zeytinyağına limon suyunda çırpılmış otlar (örneğin kekik, maydanoz, biberiye) ve dövülmüş sarımsak ilavesi ile yapılır.

Piedmonte usulü sos (Bagna Cauda):

Dövülmüş sarımsağın, çeşitli baharatlı bitkilerin (örneğin kekik) zeytinyağı içinde dinlendirilmesi ile yapılır.

Cenova usulü sos (Pesto):

Dövülmüş çam fıstığı ile fesleğenin zeytinyağı içinde dinlendirilmesi ile yapılır.

Dalmaçya usulü zeytinyağlı sos:

Rafine edilmemiş koyu ev tipi zeytinyağında dövülmüş sarımsağın dinlendirilmesi ile yapılır

Marsilya usulü zeytinyağlı sos (Ailade):

Dövülüp zeytinyağında dinlendirilmiş sarımsaklı karışıma dövülmüş ceviz ilavesi ile yapılır.

Yunan usulü zeytinyağlı sos (Skordalia):

Ufalanmış ve ıslatılmış bayat ekmek veya patates püresi içine dövülmüş ceviz, zeytinyağı ve sirke ilavesi ile yapılır. Kökü Bizans’a kadar dayanan bu sos bizim taratorun ağababasıdır.

Limonlu balık sosu:

Eşit miktarda limon suyu ile zeytinyağına dövülmüş sarımsak veya sarımsak tozu ilave edip karıştırılarak hazırlanır. Lokantalarda balık sosu olarak bolca kullanılan bu karışımı istenirse ince doğranmış maydanoz ve taze soğanın yeşil kısımları da rondodan geçirilerek ilave edilebilir.

Sirke ve soğanlı balık sosu

Taze soğanı ayıklayıp ince doğrayın ve bir kaba alın. Zeytinyağı ve sirke ilave edin. Ayıklanmış ve ince doğranmış dereotunu, sirkeyi ve kararınca tuzu ilave edip karıştırın. Sirke sevmeyenler aynı miktarda limon suyu kullanabilirler.

Zeytinyağı Nasıl Muhafaza Edilmeli ?

-Zeytinyağı doğrudan güneş ışığı görmeyen serin yerlerde saklanmalıdır. Saklama için en uygun sıcaklık derecesi 14- 15°C dir.

– Zeytinyağı her türlü kokuyu çeker, içine alır. Bu nedenle yabancı koku olmayan yerlerde ağzı kapalı olarak muhafaza edilmelidir.

-Zeytinyağları renkli cam şişelerde renkli camlı damacanalarda ve içi laklı teneke kutularda dolu olarak saklanmalıdır.

-Plastik bidonlar, kalaysız teneke veya saç kaplar uygun değildir.

-Zeytinyağı ağzı açık olarak uzunca bir süre hava ile temas ederse yağ bozulmaya başlar; asitliği de yükselir.

ve bitti…

Yazar Hakkında

Melih Güney

E-ticaret, Dijital Pazarlama, Sosyal Medya, SEO, SEM, Blog Yazarı, Her birşey hatta hiç birşey. #ecommerce #SEO #SEM #DigitalMarketing #SocialMedia

Bir Cevap Yazın